Trang chủ » Viễn thông công nghệ » Các lớp địa chỉ IP A, B, C, D, E: Cách phân biệt và cách xác định chi tiết

Các lớp địa chỉ IP A, B, C, D, E: Cách phân biệt và cách xác định chi tiết

Các lớp địa chỉ IP là một trong những khái niệm nền tảng mà bất kỳ ai bắt đầu tìm hiểu mạng máy tính đều cần nắm. Vậy lớp mạng là gì, các lớp mạng được chia ra sao và làm sao biết một địa chỉ thuộc lớp A hay lớp C? 

Trong bài viết này, FPT Telecom sẽ cùng bạn đi qua đầy đủ năm lớp A, B, C, D, E, dải địa chỉ, mặt nạ mạng mặc định và cách tự nhận biết nhanh chỉ trong vài giây.

Lớp địa chỉ IP là gì và vì sao IPv4 phải chia lớp

Một địa chỉ IPv4 dài 32 bit, được tách thành 4 nhóm số (octet) ngăn cách bởi dấu chấm, ví dụ 192.168.1.1. Mỗi địa chỉ gồm hai phần là phần mạng (Network ID) và phần máy chủ (Host ID), trong đó phần mạng dùng để nhận diện hệ thống mạng, còn phần máy chủ dùng để nhận diện từng thiết bị bên trong mạng đó.

Lớp địa chỉ IP là gì và vì sao IPv4 phải chia lớp
Các lớp địa chỉ IP

Vì kho địa chỉ IPv4 có giới hạn, người ta nhóm không gian địa chỉ thành các lớp địa chỉ IP để phân bổ phù hợp với quy mô từng mạng và giúp định tuyến dễ hơn. Giao thức TCP/IP chia địa chỉ thành năm lớp A, B, C, D và E, mỗi lớp gắn với một dải và một mục đích riêng. Đây là mô hình phân lớp ban đầu; mạng hiện đại bổ sung kỹ thuật định tuyến không phân lớp (CIDR) để chia mạng linh hoạt hơn.

Tổng quan 5 lớp địa chỉ IP A, B, C, D, E

Giá trị thập phân của octet đầu tiên sẽ quyết định một địa chỉ thuộc lớp nào. Dưới đây là đặc điểm của từng lớp trong nhóm các lớp mạng IPv4.

Lớp A

Lớp A có octet đầu tiên nằm trong khoảng 1 đến 126, mặt nạ mạng mặc định là 255.0.0.0 (/8). Vì dành tới 24 bit cho phần máy chủ, mỗi mạng lớp A chứa được hơn 16 triệu thiết bị, nên lớp này thường được cấp cho các tổ chức quy mô rất lớn.

Lớp B

Lớp B gồm các địa chỉ có octet đầu tiên từ 128 đến 191, mặt nạ mặc định 255.255.0.0 (/16). Mỗi mạng lớp B hỗ trợ tối đa 65.534 thiết bị, phù hợp với những mạng cỡ trung như trường học hay doanh nghiệp vừa.

Lớp C

Lớp C chứa các địa chỉ có octet đầu tiên từ 192 đến 223, mặt nạ mặc định 255.255.255.0 (/24). Do chỉ còn 8 bit cho phần máy chủ, mỗi mạng lớp C chỉ cấp được tối đa 254 thiết bị, nên rất phù hợp với mạng gia đình và văn phòng nhỏ.

Lớp D

Lớp D có octet đầu tiên từ 224 đến 239, với bốn bit đầu cố định là 1110. Lớp này không dùng để cấp cho thiết bị thông thường mà dành riêng cho truyền dữ liệu dạng multicast, tức gửi một luồng tới nhiều máy nhận cùng lúc.

Lớp E

Lớp E gồm các địa chỉ có octet đầu tiên từ 240 đến 255, bốn bit đầu luôn là 1111. Đây là dải dự phòng, chủ yếu phục vụ nghiên cứu và thử nghiệm nên không được cấp phát cho người dùng phổ thông.

Tổng quan 5 lớp địa chỉ IP A, B, C, D, E
5 lớp địa chỉ IP A, B, C, D, E

Bảng so sánh nhanh các lớp địa chỉ IP

Bảng tổng hợp sau giúp bạn nắm nhanh các lớp địa chỉ IP theo dải địa chỉ, mặt nạ mặc định và số thiết bị tối đa của từng lớp.

Lớp Octet đầu Dải địa chỉ Mặt nạ mặc định Số host tối đa Mục đích
A 1 – 126 1.0.0.0 – 126.255.255.255 255.0.0.0 16.777.214 Mạng rất lớn
B 128 – 191 128.0.0.0 – 191.255.255.255 255.255.0.0 65.534 Mạng cỡ trung
C 192 – 223 192.0.0.0 – 223.255.255.255 255.255.255.0 254 Mạng nhỏ, hộ gia đình
D 224 – 239 224.0.0.0 – 239.255.255.255 Không áp dụng Không áp dụng Multicast
E 240 – 255 240.0.0.0 – 255.255.255.255 Không áp dụng Không áp dụng Dự phòng, nghiên cứu

Lưu ý: với lớp A, hai dải 0.x.x.x và 127.x.x.x được dành riêng nên không tính vào địa chỉ cấp cho thiết bị.

Cách xác định một địa chỉ IP thuộc lớp nào

Để biết một địa chỉ thuộc lớp nào trong các lớp địa chỉ IP, bạn chỉ cần nhìn vào số đầu tiên của địa chỉ. Hãy làm theo các bước sau.

  • Bước 1: Đọc giá trị octet đầu tiên, tức nhóm số nằm trước dấu chấm đầu tiên trong địa chỉ.
  • Bước 2: Đối chiếu giá trị đó với dải của từng lớp: 1 đến 126 là lớp A, 128 đến 191 là lớp B, 192 đến 223 là lớp C, 224 đến 239 là lớp D và 240 đến 255 là lớp E.
  • Bước 3: Nếu cần chắc chắn, kiểm tra mẫu bit đầu của octet đó: 0 ứng với lớp A, 10 ứng với lớp B, 110 ứng với lớp C, 1110 ứng với lớp D và 1111 ứng với lớp E.

Ví dụ: 10.50.120.7 (octet đầu 10) thuộc lớp A; 172.16.5.4 (octet đầu 172) thuộc lớp B; 192.168.1.1 (octet đầu 192) thuộc lớp C..

Cách xác định một địa chỉ IP thuộc lớp nào
Cách xác định một địa chỉ IP thuộc lớp nào

Địa chỉ IP private và public theo từng lớp

Trong mỗi lớp A, B, C đều có một phần địa chỉ được quy ước làm IP private, chỉ dùng nội bộ và không định tuyến trực tiếp ra Internet. Ba dải private theo chuẩn quốc tế gồm:

  • Lớp A: từ 10.0.0.0 đến 10.255.255.255.
  • Lớp B: từ 172.16.0.0 đến 172.31.255.255.
  • Lớp C: từ 192.168.0.0 đến 192.168.255.255.

Đây là lý do địa chỉ trong nhà bạn thường có dạng 192.168.x.x. Ngược lại, IP public do nhà cung cấp dịch vụ cấp phát và truy cập được trực tiếp trên Internet; thiết bị dùng IP private muốn ra ngoài phải đi qua router với kỹ thuật NAT. Quy ước dải private được nêu trong tài liệu RFC 1918.

Các địa chỉ IP đặc biệt cần lưu ý

Bên cạnh các lớp mạng chính, có một vài địa chỉ mang ý nghĩa riêng mà bạn nên ghi nhớ:

  • Địa chỉ loopback 127.0.0.0/8 (thường gặp là 127.0.0.1) dùng để máy tính tự kiểm tra giao thức mạng của chính nó.
  • Địa chỉ mạng là địa chỉ có toàn bộ bit phần host bằng 0, đại diện cho cả một mạng chứ không trỏ tới thiết bị cụ thể.
  • Địa chỉ broadcast là địa chỉ có toàn bộ bit phần host bằng 1, dùng để gửi dữ liệu đến mọi thiết bị trong cùng một mạng.

Trong thực tế hiện nay, các nhà cung cấp và quản trị viên ít chia mạng theo lớp cố định mà dùng CIDR cùng kỹ thuật chia mạng con (subnetting) để cấp phát linh hoạt hơn. Dù vậy, hiểu rõ các lớp địa chỉ IP vẫn là bước đệm quan trọng trước khi học những kiến thức đó.

Các địa chỉ IP đặc biệt cần lưu ý
Các địa chỉ IP đặc biệt cần lưu ý

Nắm vững các lớp địa chỉ IP, đặc biệt là cách phân biệt lớp A, B, C, giúp bạn đọc hiểu cấu trúc một địa chỉ và phân biệt dải nội bộ với địa chỉ công cộng, đồng thời tạo nền tảng để tiến tới subnetting. Nếu chỉ học để hiểu cơ bản, hãy tập trung vào ba lớp A, B, C cùng các dải private vì đó là phần thường gặp nhất.

Còn nếu bạn cần một đường truyền ổn định cho gia đình hay công việc, đội ngũ FPT Telecom luôn sẵn sàng tư vấn gói phù hợp với khu vực của bạn.