Trang chủ » Viễn thông công nghệ » So sánh Wifi 5 và Wifi 6: Khác nhau ở đâu, nên chọn loại nào?

So sánh Wifi 5 và Wifi 6: Khác nhau ở đâu, nên chọn loại nào?

So sánh WiFi 5 và WiFi 6 cho thấy sự khác biệt không chỉ nằm ở tốc độ kết nối mà còn ở hiệu suất khi nhiều thiết bị hoạt động đồng thời. Viễn thông FPT Telecom sẽ giúp bạn đánh giá từng tiêu chí, nhận biết lợi ích thực tế của WiFi 6 và quyết định có nên nâng cấp hệ thống mạng hay không.

Wifi 5 và Wifi 6 là gì?

Wifi 5 và Wifi 6 là hai thế hệ chuẩn mạng không dây liên tiếp, khác nhau chủ yếu ở cách quản lý nhiều thiết bị cùng lúc chứ không chỉ ở tốc độ tối đa. Đây là điểm hay bị hiểu nhầm nhất khi người dùng chọn modem.

Wifi 5 – Chuẩn 802.11ac

Wifi 5 là tên thương mại của chuẩn IEEE 802.11ac, được chuẩn hóa từ khoảng năm 2013 và trở thành mặc định trên hầu hết modem gia đình trong gần một thập kỷ. Chuẩn này chỉ chạy trên băng tần 5 GHz, còn băng 2.4 GHz trên cùng thiết bị vẫn phải dùng chuẩn cũ hơn là 802.11n. Wifi 5 đã có MU-MIMO nhưng chỉ hoạt động ở chiều tải xuống, nghĩa là thiết bị phát có thể gửi dữ liệu song song cho vài máy, còn chiều gửi lên vẫn phải xếp hàng lần lượt.

Với một căn hộ nhỏ, vài thiết bị và nhu cầu lướt web, xem phim HD, Wifi 5 vẫn chạy tốt. Vấn đề chỉ xuất hiện khi số thiết bị tăng lên và tất cả cùng đòi băng thông trong một khung giờ.

Wifi 6 – Chuẩn 802.11ax

Wifi 6 là tên gọi của chuẩn IEEE 802.11ax, được hiệp hội Wi-Fi công bố chính thức vào tháng 10 năm 2018. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở triết lý thiết kế: Wifi 5 được tối ưu cho tốc độ của một kết nối đơn lẻ, còn Wifi 6 được tối ưu cho hiệu suất của cả mạng khi có nhiều thiết bị hoạt động đồng thời. Wifi 6 hoạt động trên cả hai băng tần 2.4 GHz và 5 GHz, nên các thiết bị cũ nằm ở băng 2.4 GHz cũng được hưởng cơ chế phân bổ mới.

So sánh Wifi 5 và Wifi 6 về băng tần và thiết bị
Khác biệt chính nằm ở khả năng xử lý nhiều thiết bị

Bảng so sánh Wifi 5 và Wifi 6 theo 10 tiêu chí

Bảng dưới đây tổng hợp lại toàn bộ khác biệt kỹ thuật đáng chú ý giữa hai chuẩn để bạn đối chiếu nhanh trước khi đọc phần phân tích chi tiết.

Tiêu chí Wifi 5 (802.11ac) Wifi 6 (802.11ax)
Năm chuẩn hóa Khoảng 2013 Tháng 10 năm 2018
Băng tần hoạt động Chỉ 5 GHz, băng 2.4 GHz dùng chuẩn cũ hơn Cả 2.4 GHz và 5 GHz
Điều chế tín hiệu 256-QAM 1024-QAM
Tốc độ tối đa trên lý thuyết Khoảng 3.5 Gbps Khoảng 9.6 Gbps
Cách chia kênh truyền OFDM, mỗi lượt phục vụ một thiết bị OFDMA, chia nhỏ kênh cho nhiều thiết bị
MU-MIMO Tối đa 4 luồng, chỉ chiều tải xuống Tối đa 8 luồng, cả tải xuống và tải lên
Chống nhiễu mạng lân cận Không có cơ chế riêng Có BSS Color để tách sóng nhà bên
Tiết kiệm pin thiết bị nhận Thiết bị phải thức liên tục Có Target Wake Time hẹn giờ truyền nhận
Chuẩn bảo mật WPA2 WPA3
Số thiết bị phục vụ ổn định Giảm rõ chất lượng khi vượt khoảng 10 thiết bị hoạt động cùng lúc Đáp ứng khoảng 30 thiết bị

4 công nghệ tạo nên sự khác biệt giữa WiFi 5 và WiFi 6

Trong bảng trên chỉ có bốn thay đổi thực sự làm bạn cảm nhận được sự khác biệt khi dùng hàng ngày, số còn lại là thông số phụ. Phần này giải thích bốn thay đổi đó bằng ngôn ngữ dễ hình dung.

OFDMA: Nhiều thiết bị truy cập cùng lúc vẫn mượt

Một trong những điểm khác biệt lớn nhất của WiFi 6 là công nghệ OFDMA, cho phép router truyền dữ liệu đến nhiều thiết bị trong cùng một thời điểm thay vì lần lượt từng thiết bị như WiFi 5. Nhờ đó, khi trong nhà có nhiều điện thoại, laptop, TV, camera hoặc thiết bị Smart Home cùng kết nối, mạng vẫn ổn định và độ trễ được giảm đáng kể.

MU-MIMO: Cải thiện cả tải xuống và tải lên

WiFi 5 đã hỗ trợ MU-MIMO, nhưng chủ yếu ở chiều tải xuống (download). Trong khi đó, WiFi 6 mở rộng công nghệ này cho cả tải lên (upload), giúp các tác vụ như họp trực tuyến, livestream, sao lưu dữ liệu lên đám mây hay camera gửi hình ảnh hoạt động ổn định hơn khi nhiều thiết bị sử dụng cùng lúc.

BSS Color: Giảm nhiễu từ các mạng WiFi xung quanh

Nếu sống ở chung cư hoặc khu dân cư đông đúc, bạn sẽ thường gặp tình trạng nhiều mạng WiFi hoạt động trên cùng một khu vực. BSS Color giúp WiFi 6 nhận diện tín hiệu của mạng mình và hạn chế ảnh hưởng từ các mạng lân cận. Nhờ đó, kết nối ổn định hơn và giảm tình trạng chậm hoặc giật do nhiễu sóng.

1024-QAM và Target Wake Time (TWT)

WiFi 6 còn nâng cấp chuẩn truyền dữ liệu 1024-QAM, cho phép truyền nhiều dữ liệu hơn trong mỗi lần kết nối khi tín hiệu đủ mạnh. Bên cạnh đó, công nghệ Target Wake Time (TWT) giúp router và thiết bị hẹn thời điểm gửi, nhận dữ liệu thay vì luôn hoạt động liên tục. Điều này không chỉ giảm xung đột giữa các thiết bị mà còn giúp điện thoại, máy tính bảng và các thiết bị dùng pin tiết kiệm năng lượng hơn.

So sánh Wifi 5 và Wifi 6 qua công nghệ mới
WiFi 6 tối ưu hơn khi nhiều thiết bị cùng hoạt động

Trải nghiệm thực tế khi nâng cấp từ WiFi 5 lên WiFi 6

Khoảng cách giữa hai chuẩn thể hiện rõ nhất ở độ ổn định, không phải ở tốc độ đỉnh. Từ dữ liệu triển khai thiết bị Wifi 6 của chúng tôi, các thay đổi đo được so với thế hệ Wifi 5 gồm:

  • Tốc độ tăng khoảng 1.3 đến 2.8 lần tùy thiết bị đầu cuối và vị trí đặt modem.
  • Độ trễ giảm khoảng 15 phần trăm ở băng 2.4 GHz và khoảng 60 phần trăm ở băng 5 GHz.
  • Tỉ lệ mất gói tin giảm khoảng 48 phần trăm, kéo theo tần suất phải khởi động lại modem giảm.
  • Vùng phủ mở rộng thêm khoảng 15 đến 23 phần trăm, nhiều trường hợp không cần lắp thêm bộ phát phụ.

Bạn nên đọc các con số này theo đúng bối cảnh. Chúng phản ánh mức cải thiện trung bình khi thay cả hệ thống, chứ không phải cam kết cho từng căn nhà. Một căn hộ chỉ có ba thiết bị và tường mỏng sẽ khó thấy khác biệt bằng một nhà ba tầng với hơn hai mươi thiết bị. Trong thực tế lắp đặt, vị trí đặt modem và số lượng vách bê tông vẫn ảnh hưởng đến trải nghiệm nhiều hơn cả việc bạn đang dùng chuẩn nào.

Có nên nâng cấp từ WiFi 5 lên WiFi 6 không?

Câu trả lời phụ thuộc vào số thiết bị hoạt động đồng thời và mật độ mạng xung quanh bạn, không phụ thuộc vào việc chuẩn nào mới hơn. Bảng dưới đây là cách chúng tôi tư vấn khi khảo sát thực tế.

Bối cảnh sử dụng Wifi 5 còn đủ dùng Nên chuyển sang Wifi 6
Căn hộ một phòng ngủ, dưới 8 thiết bị Đủ, chưa cần vội đổi Chỉ khi ở chung cư đông mạng lân cận
Nhà 2 đến 3 tầng, nhiều vách bê tông Chỉ đủ nếu đã có bộ phát phụ hợp lý Nên, kết hợp mô hình một modem và nhiều Access Point
Làm việc tại nhà, họp video hàng ngày Đủ nếu chỉ một người họp một lúc Nên, vì chiều tải lên được cải thiện rõ
Nhà có camera, smart home, trên 20 thiết bị Thường bắt đầu nghẽn vào giờ cao điểm Rất nên, đây là kịch bản Wifi 6 mạnh nhất
Chơi game online, quan tâm độ trễ Chấp nhận được nếu chơi bằng dây mạng Nên nếu chơi qua sóng và nhà đông người dùng
Đang dùng gói cước tốc độ cao Không tận dụng hết băng thông đã trả tiền Nên, để tốc độ qua sóng bám sát tốc độ gói

Với gia đình ít thành viên, chỉ có vài thiết bị kết nối và chủ yếu lướt web, xem phim hoặc làm việc văn phòng, WiFi 5 vẫn đáp ứng tốt nhu cầu. Trong trường hợp này, việc thay modem chỉ để chuyển sang WiFi 6 thường chưa mang lại khác biệt rõ rệt.

Ngược lại, nếu nhà có nhiều điện thoại, laptop, TV, camera, thiết bị Smart Home hoặc thường xuyên họp trực tuyến, livestream và chơi game, WiFi 6 sẽ phát huy lợi thế về khả năng xử lý nhiều kết nối đồng thời, giảm độ trễ và hạn chế tình trạng nghẽn mạng vào giờ cao điểm.

Một lưu ý rằng nếu nhà bạn nằm ở nhóm cột giữa, việc đổi thiết bị sẽ mang lại cải thiện rất nhỏ và tiền đó nên dùng cho việc khác, ví dụ đặt lại vị trí modem hoặc đi thêm dây mạng cho máy chơi game. Chúng tôi không khuyến khích đổi thiết bị chỉ vì tên chuẩn nghe mới hơn.

Ba hiểu lầm thường gặp khi so sánh Wifi 5 và Wifi 6

Phần lớn thất vọng sau khi nâng cấp đến từ kỳ vọng sai chứ không phải từ thiết bị. Ba hiểu lầm dưới đây xuất hiện nhiều nhất trong các cuộc gọi hỗ trợ.

Hiểu lầm thứ nhất: đổi modem Wifi 6 thì tốc độ mạng sẽ tăng. Chuẩn Wifi chỉ quyết định tốc độ trong nhà, từ modem tới thiết bị của bạn. Tốc độ từ nhà ra internet vẫn do gói cước quy định. Nếu gói của bạn là 150 Mbps thì modem Wifi 6 không biến nó thành 300 Mbps, nó chỉ giúp 150 Mbps đó được chia đều và ổn định hơn cho các thiết bị.

Hiểu lầm thứ hai: điện thoại cũ dùng modem Wifi 6 sẽ nhanh hơn. Muốn hưởng trọn OFDMA và các cơ chế mới, cả hai đầu đều phải hỗ trợ 802.11ax. Một chiếc điện thoại đời cũ nối vào modem Wifi 6 vẫn chạy ở chuẩn cũ. Tuy vậy nó vẫn được lợi gián tiếp, vì các thiết bị Wifi 6 khác trong nhà chiếm sóng hiệu quả hơn nên phần dành cho máy cũ cũng dễ thở hơn.

Hiểu lầm thứ ba: Wifi 6 phủ sóng xuyên tường tốt hơn hẳn. Khả năng xuyên vật cản phụ thuộc chủ yếu vào tần số và công suất phát, mà hai yếu tố này bị giới hạn bởi quy định. Wifi 6 có mở rộng vùng phủ nhưng ở mức vừa phải. Nhà nhiều tầng hoặc nhiều vách vẫn cần bố trí thêm điểm phát, không có chuẩn nào thay thế được việc đặt thiết bị đúng chỗ.

Cách kiểm tra thiết bị đang dùng WiFi 5 hay WiFi 6

Bạn nên kiểm tra trước khi tính chuyện đổi, vì nhiều gia đình đã có sẵn thiết bị Wifi 6 mà không biết. Thứ tự kiểm tra như sau:

  • Lật mặt dưới hoặc mặt sau modem, tìm dòng ghi chuẩn IEEE. Nếu có ký hiệu 802.11ax thì thiết bị đã là Wifi 6, nếu dừng lại ở 802.11ac thì đó là Wifi 5.
  • Kiểm tra tên model. Các dòng thiết bị Wifi 6 chúng tôi đang triển khai như AX3000GZV2 hoặc Access Point AX3000CV2 đều có tiền tố AX trong tên.
  • Trên máy tính Windows, mở phần thông tin kết nối không dây và xem mục giao thức. Máy sẽ hiển thị Wi-Fi 5 hoặc Wi-Fi 6 tùy chuẩn đang dùng.
  • Đối chiếu với thiết bị bạn dùng nhiều nhất. Nếu điện thoại và laptop chính đều chưa hỗ trợ 802.11ax, việc đổi modem trước sẽ chưa mang lại nhiều thay đổi.
  • Đo lại tốc độ tại vị trí bạn hay ngồi nhất, không phải ngay cạnh modem. Con số ở đúng vị trí sử dụng mới phản ánh vấn đề thật.

Câu hỏi thường gặp về Wifi 5 và Wifi 6

Những nội dung dưới đây sẽ giải đáp các thắc mắc thường gặp về WiFi 5 và WiFi 6 trước khi bạn quyết định nâng cấp thiết bị.

Wifi 6 có tương thích với thiết bị Wifi 5 cũ không?

Có. Chuẩn 802.11ax tương thích ngược, nên điện thoại, laptop và tivi đời cũ vẫn kết nối bình thường vào modem Wifi 6. Chúng chạy ở chuẩn cũ của chính nó và không cần cài đặt gì thêm.

Đổi sang Wifi 6 có làm tăng tốc độ gói cước không?

Không. Tốc độ ra internet do gói cước quyết định, còn chuẩn Wifi quyết định chất lượng đường truyền trong nhà. Wifi 6 giúp bạn khai thác hết phần băng thông đã đăng ký chứ không tạo thêm băng thông.

Nhà nhiều tầng có cần thêm Access Point khi đã dùng Wifi 6 không?

Thường là có. Vùng phủ của Wifi 6 rộng hơn nhưng không đủ để bù cho sàn bê tông giữa các tầng. Mô hình một modem kèm một hoặc nhiều Access Point hỗ trợ Mesh vẫn là cách xử lý ổn định nhất cho nhà nhiều tầng.

Wifi 6 và Wifi 6E khác nhau thế nào?

Wifi 6E dùng chung công nghệ với Wifi 6 nhưng mở thêm băng tần 6 GHz. Băng tần này rất sạch nhưng khả năng xuyên tường kém hơn và cần thiết bị đầu cuối hỗ trợ riêng, nên với đa số hộ gia đình thì Wifi 6 vẫn là lựa chọn cân bằng hơn.

Đang dùng Wifi 5 mà mạng chậm thì có phải do chuẩn không?

Không hẳn. Bạn nên kiểm tra vị trí đặt modem, số thiết bị đang kết nối và tình trạng nhiễu từ mạng lân cận trước. Rất nhiều trường hợp chỉ cần dời modem ra khỏi góc tủ hoặc tách bớt thiết bị ít dùng là mạng đã ổn định trở lại.

Khi so sánh WiFi 5 và WiFi 6, điều quan trọng không phải chuẩn nào mạnh hơn mà là số lượng thiết bị kết nối và môi trường sử dụng thực tế. Nếu nhà có nhiều thiết bị hoạt động cùng lúc hoặc thường xuyên bị nhiễu sóng từ các mạng lân cận, WiFi 6 sẽ là lựa chọn phù hợp hơn. Nếu mạng hiện tại vẫn đáp ứng tốt nhu cầu, bạn chưa nhất thiết phải nâng cấp ngay. Khi có nhu cầu thay modem hoặc mở rộng hệ thống mạng, bạn có thể tham khảo các giải pháp WiFi 6 và WiFi 7 của FPT Telecom.