Trang chủ » Viễn thông công nghệ » Tường lửa là gì? Cách hoạt động và các loại firewall phổ biến

Tường lửa là gì? Cách hoạt động và các loại firewall phổ biến

Bạn từng thấy thông báo “Windows Firewall đã chặn ứng dụng” và tự hỏi tường lửa là gì? Tường lửa (firewall) là hệ thống bảo mật mạng giám sát và kiểm soát toàn bộ lưu lượng dữ liệu ra vào thiết bị, hoạt động như cánh cổng lọc giữa mạng nội bộ đáng tin cậy và Internet bên ngoài. Bài viết này giải thích chi tiết khái niệm, cách hoạt động, các loại firewall và cách tường lửa bảo vệ kết nối Internet gia đình bạn.

Tường lửa là gì? Khái niệm cơ bản

tường lửa là gì
Tường lửa (FIREWALL)

Tường lửa là hệ thống bảo mật mạng kiểm soát lưu lượng dữ liệu ra vào dựa trên bộ quy tắc bảo mật được cấu hình sẵn. Trong tiếng Anh, tường lửa được gọi là firewall. Chúng tôi thường ví tường lửa giống như chốt kiểm soát ở cổng tòa nhà: ai đúng quy định mới được vào, ai khả nghi sẽ bị chặn lại.

Khi bạn lướt web, gửi email hay chơi game online, hàng nghìn gói tin di chuyển qua lại giữa thiết bị của bạn và Internet. Tường lửa đứng giữa đường truyền đó, kiểm tra từng gói tin xem có đáng tin không. Nếu gói tin đến từ địa chỉ IP đáng ngờ, dùng cổng nguy hiểm hay vi phạm chính sách an ninh, tường lửa sẽ chặn ngay lập tức.

Theo bách khoa toàn thư mở Wikipedia, tường lửa thường được triển khai ở ranh giới giữa mạng nội bộ đáng tin cậy và mạng bên ngoài không tin cậy như Internet công cộng. Nói cách khác, không có tường lửa thì máy tính của bạn giống như nhà không khóa cửa giữa khu phố đông đúc.

Cách tường lửa hoạt động

Tường lửa hoạt động theo một quy trình kiểm tra chặt chẽ bốn bước. Hiểu được quy trình này, bạn sẽ thấy vì sao firewall lại quan trọng đến vậy với kết nối Internet hằng ngày.

  1. Tiếp nhận gói tin. Mọi luồng dữ liệu đi vào hoặc đi ra khỏi mạng nội bộ đều bắt buộc đi qua tường lửa. Tường lửa không bỏ sót gói nào.
  2. Phân tích thông tin gói tin. Tường lửa đọc địa chỉ IP nguồn, IP đích, cổng port, giao thức (TCP, UDP, ICMP) và tình trạng kết nối hiện tại của gói tin đó.
  3. So khớp với bộ quy tắc. Tường lửa so sánh thông tin gói tin với danh sách quy tắc đã được người quản trị cấu hình trước, ví dụ “chặn cổng 23 Telnet”, “chỉ cho phép IP nội bộ truy cập máy chủ tài chính”.
  4. Cho phép hoặc chặn. Nếu gói tin hợp lệ, tường lửa cho đi qua. Nếu vi phạm, gói tin bị loại bỏ (drop) hoặc bị từ chối kèm thông báo (reject), đồng thời ghi log để quản trị viên rà soát sau.

Đối với tường lửa thế hệ mới, ngoài bốn bước trên, hệ thống còn tích hợp thêm khả năng phát hiện xâm nhập (IPS), kiểm tra sâu nội dung gói tin (Deep Packet Inspection) và lọc theo ứng dụng cụ thể. Nhờ vậy, tường lửa có thể nhận diện cả những cuộc tấn công tinh vi đội lốt lưu lượng hợp pháp.

Xem báo giá lắp đặt Internet FPT mới nhất tại khu vực của bạn

XEM CHI TIẾT GIÁ LẮP ĐẶT

Các loại tường lửa phổ biến hiện nay

Tường lửa được phân loại theo nhiều tiêu chí. Hai cách chia phổ biến nhất là theo hình thức triển khai (cứng hay mềm) và theo cơ chế kiểm tra gói tin. Bảng dưới đây tổng hợp năm loại tường lửa chính bạn nên biết.

Loại tường lửa Cơ chế hoạt động Phù hợp với
Tường lửa cứng (Hardware Firewall) Thiết bị vật lý đặt giữa mạng nội bộ và Internet, tích hợp trên router hoặc thiết bị chuyên dụng Doanh nghiệp, văn phòng, hệ thống mạng lớn cần bảo vệ nhiều máy
Tường lửa mềm (Software Firewall) Phần mềm cài trên máy tính như Windows Defender Firewall, ZoneAlarm Cá nhân, gia đình, bảo vệ riêng từng thiết bị
Packet Filtering Firewall Lọc theo địa chỉ IP, cổng, giao thức ở tầng mạng OSI; đơn giản, tốn ít tài nguyên Mạng nhỏ, yêu cầu cơ bản, ngân sách hạn chế
Stateful Inspection Firewall Theo dõi trạng thái kết nối, hiểu được gói tin nào thuộc phiên hợp lệ, gói nào lén lút Doanh nghiệp vừa, môi trường cần bảo mật cao hơn
Next-Generation Firewall (NGFW) Kết hợp lọc gói, kiểm tra trạng thái, IPS, lọc ứng dụng, kiểm tra mã hóa SSL Tập đoàn, hạ tầng quan trọng, môi trường nhiều mối đe dọa
Cloud-based Firewall (FWaaS) Tường lửa dạng dịch vụ đám mây, bảo vệ tài nguyên cloud và làm việc từ xa Doanh nghiệp dùng cloud, đội ngũ làm việc phân tán

Tường lửa cứng và tường lửa mềm khác nhau ra sao?

Tường lửa cứng là thiết bị vật lý, hoạt động độc lập với máy tính, có hiệu suất xử lý cao và bảo vệ toàn mạng. Trong khi đó, tường lửa mềm chỉ là phần mềm cài trên một máy tính nhất định, dùng tài nguyên CPU và RAM của chính máy đó.

Với hộ gia đình thông thường, tường lửa mềm tích hợp sẵn trong Windows hoặc macOS đã đủ dùng. Nếu nhà bạn có nhiều thiết bị thông minh, camera IP, smart TV, máy chơi game thì tường lửa cứng tích hợp trên modem Wifi của nhà mạng sẽ tạo thêm một lớp bảo vệ tổng thể.

Vai trò và chức năng của tường lửa

tường lửa
Vai trò và chức năng của tường lửa

Tường lửa không chỉ “chặn virus” như nhiều người vẫn nghĩ. Vai trò thực sự của firewall rộng và quan trọng hơn nhiều, đặc biệt trong bối cảnh tấn công mạng ngày càng tinh vi. Dưới đây là sáu chức năng cốt lõi.

  • Ngăn chặn truy cập trái phép: chặn các kết nối đến từ địa chỉ IP đáng ngờ, bảo vệ cổng dịch vụ nhạy cảm khỏi bị quét.
  • Bảo vệ khỏi tấn công DDoS: phát hiện và giảm thiểu lưu lượng bất thường nhằm làm tê liệt hệ thống.
  • Lọc malware và mã độc: chặn các gói tin chứa mã độc cố gắng xâm nhập từ Internet vào mạng nội bộ.
  • Kiểm soát truy cập ứng dụng: cho phép hoặc cấm các phần mềm cụ thể kết nối ra Internet, tránh ứng dụng lạ gửi dữ liệu trộm.
  • Ghi log và giám sát: ghi lại toàn bộ lưu lượng để phát hiện hành vi bất thường, hỗ trợ điều tra sự cố.
  • Tạo VPN site-to-site: nhiều tường lửa hiện đại tích hợp khả năng mã hóa kênh truyền giữa các văn phòng từ xa.

Nói ngắn gọn, tường lửa là tuyến phòng thủ đầu tiên của bất kỳ hệ thống mạng nào. Antivirus diệt virus đã xâm nhập, còn firewall ngăn không cho virus xâm nhập ngay từ cửa ngõ.

Tìm hiểu thêm: Dùng wifi công ty có bị theo dõi không

Tường lửa trên modem Wifi và máy tính cá nhân

tường lửa
Tường lửa trên modem Wifi và máy tính cá nhân

Phần này dành riêng cho người dùng phổ thông, ít khi được các bài kỹ thuật khác đề cập rõ. Đây là góc nhìn mà chúng tôi thấy hữu ích cho khách hàng gia đình.

Tường lửa trên modem Wifi của nhà mạng

Bạn có biết, mỗi modem Wifi mà nhà mạng cung cấp đều đã có sẵn một tường lửa cơ bản? Tường lửa này nằm ngay ở cửa ngõ giữa Internet và mạng nhà bạn, làm nhiệm vụ lọc các kết nối trái phép trước khi chúng tới được laptop, điện thoại hay smart TV của gia đình.

Với các dòng Modem Wifi 6 thế hệ mới, lớp bảo vệ này còn được bổ sung thêm tính năng kiểm soát truy cập theo thiết bị, lọc nội dung không phù hợp cho trẻ em và cảnh báo khi có thiết bị lạ kết nối vào Wifi nhà bạn. Đây là khác biệt rõ rệt so với các đời modem cũ chỉ có firewall packet filtering đơn thuần.

Tường lửa Windows Defender có đủ không?

Với người dùng cá nhân Windows 10 và 11, Windows Defender Firewall mặc định bật sẵn và đủ cho nhu cầu cơ bản như duyệt web, làm việc văn phòng, học trực tuyến. Nó thuộc nhóm tường lửa mềm, bảo vệ ở cấp độ máy.

Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên tải file từ nguồn không rõ, làm việc với dữ liệu nhạy cảm hoặc quản lý nhiều thiết bị trong nhà, một lớp tường lửa cứng ở modem sẽ bổ sung tốt hơn. Hai lớp tường lửa hoạt động độc lập, không xung đột nhau.

Có nên tắt tường lửa khi chơi game?

Câu trả lời ngắn: không. Tắt tường lửa để mở port cho game online là cách làm sai. Đúng cách là vào cài đặt tường lửa và thêm exception (ngoại lệ) cho riêng tựa game đó, hoặc bật chế độ port forwarding trên modem cho cổng UDP/TCP mà game yêu cầu. Một số dòng modem game thủ còn tích hợp công nghệ Ultra Fast để giảm độ trễ mà không cần tắt firewall.

Vì sao chọn FPT thay vì các nhà mạng khác?

FPT Telecom

Modem Wifi 6 tích hợp tường lửa cấp nhà mạng, hỗ trợ 24/7, lắp 48h, trả trước 12 tháng tặng 1 tháng

Các nhà mạng khác

Phần lớn vẫn dùng modem Wifi 5 cũ, thời gian lắp 3 đến 5 ngày, lớp bảo mật modem giới hạn

Tìm hiểu thêm: Dùng wifi công ty có bị theo dõi không

Báo giá Internet FPT có sẵn tường lửa modem

Tất cả các gói Internet FPT đều đi kèm Modem Wifi 6 hỗ trợ tường lửa cấp nhà mạng. Bạn không cần mua thêm thiết bị firewall riêng cho nhu cầu gia đình. Dưới đây là bảng giá các gói cước cá nhân và gia đình mới nhất từ FPT Telecom.

Gói Internet cá nhân

Gói cước Tốc độ Thiết bị, dịch vụ đi kèm Phù hợp Giá cước (chỉ từ)
Giga 300 Mbps / 300 Mbps Modem Wi-Fi 6 Người ở một mình, gia đình nhỏ, căn hộ chung cư 195.000 đ
Sky 1 Gbps / 300 Mbps Modem Wi-Fi 6 Người ở một mình, gia đình nhỏ, căn hộ chung cư 195.000 đ

Gói Internet gia đình nhiều thiết bị

Gói cước Tốc độ Thiết bị đi kèm Phù hợp Giá cước
Internet Giga F1 300 Mbps / 300 Mbps Modem Wi-Fi 6 1 Access Point Gia đình nhà nhiều tầng, smart home 205.000đ
Internet Sky F1 1 Gbps / 300 Mbps Modem Wi-Fi 6 1 Access Point Kết nối 8+ thiết bị, stream 4K, tác vụ nặng 210.000đ
Internet Giga F2 300 Mbps / 300 Mbps Modem Wi-Fi 6 2 Access Point Gia đình có nhiều thiết bị, môi trường nhiều vách 225.000đ
Internet Sky F2 1 Gbps / 300 Mbps Modem Wi-Fi 6 2 Access Point Gia đình lớn, smart home, nhu cầu tối đa 230.000đ
Internet Giga F3 300 Mbps / 300 Mbps Modem Wi-Fi 6 3 Access Point Stream mượt, phủ khắp nhà, Wi-Fi ổn định 245.000đ
Internet Sky F3 1 Gbps / 300 Mbps Modem Wi-Fi 6 3 Access Point Gia đình lớn, kết nối cao, smart home 255.000đ

HOTLINE TƯ VẤN 24/7

1900 6600

NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ

Câu hỏi thường gặp về tường lửa

Tường lửa có chặn được virus không?

Tường lửa chặn các kết nối nguy hiểm ngay từ cửa ngõ mạng, ngăn nhiều loại malware xâm nhập. Tuy nhiên firewall không thay thế hoàn toàn phần mềm diệt virus. Hai công cụ này bổ trợ nhau: tường lửa chặn ngoài, antivirus xử lý bên trong.

Tường lửa Windows có cần bật không?

Có. Windows Defender Firewall bật mặc định và chúng tôi khuyên bạn luôn giữ trạng thái bật. Đây là lớp bảo vệ cơ bản nhưng quan trọng, đặc biệt khi bạn dùng Wifi công cộng hoặc mạng khách sạn.

Tường lửa có làm chậm Internet không?

Tường lửa cơ bản như Windows Defender hay firewall trên modem Wifi 6 thế hệ mới gần như không gây độ trễ cảm nhận được. Tường lửa kiểm tra sâu (DPI) trong doanh nghiệp có thể chậm hơn một chút nhưng đổi lại an toàn cao hơn nhiều.

Modem Wifi nhà tôi đã có tường lửa chưa?

Hầu hết modem Wifi do nhà mạng cấp đều có tường lửa cơ bản tích hợp sẵn. Với Modem Wifi 6 của FPT Telecom, lớp tường lửa được nâng cấp kèm khả năng quản lý truy cập theo thiết bị và cảnh báo thiết bị lạ kết nối.

Có nên tắt tường lửa khi chơi game online?

Không. Thay vì tắt firewall, bạn nên thêm game vào danh sách ngoại lệ hoặc bật port forwarding cho cổng game yêu cầu. Việc tắt tường lửa làm máy tính dễ bị quét và tấn công khi đang chơi.

Tường lửa có bảo vệ camera IP và thiết bị smart home không?

Tường lửa trên modem bảo vệ toàn bộ mạng nội bộ, bao gồm cả camera IP và smart home. Bạn nên đổi mật khẩu mặc định của các thiết bị này và đặt chúng vào mạng Wifi riêng (Guest Network) để tăng thêm lớp an toàn.

Tóm gọn cho bạn lựa chọn: nếu là cá nhân hoặc gia đình nhỏ, hai lớp gồm Windows Firewall và firewall trên modem Wifi 6 đã đủ an toàn cho mọi tác vụ thường ngày. Nếu nhà bạn có nhiều thiết bị smart home, camera IP hoặc kinh doanh tại nhà, hãy chọn gói Internet có thêm Access Point và đặt thiết bị IoT vào mạng khách riêng. Còn nếu là doanh nghiệp, đầu tư riêng một tường lửa cứng hoặc NGFW vẫn là lựa chọn ưu tiên thay vì chỉ dựa vào modem nhà mạng.

Lưu ý: Giá bán và các chương trình khuyến mãi có thể thay đổi tùy thời điểm. Các bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi để được báo giá chi tiết nhất